درباره اراک

1032

اراک؛ سرزمین فرزانگان، مهد علم و دانش، پایتخت صنعتی ایران

تاریخچه اراک و نام گذاری آن

از سده دوم اسلامی ناحیه میان همدان، ری و اصفهان، عراق نامیده می شد که بعدها برای تمایز با عراق عرب آن راعراق عجم نامیدند. عراق معرب اراک است.

این شهر در دوران قاجار بنیان گذاشته شده و کمی بیش از ۲ قرن قدمت دارد.

نام شهر که ابتدا قلعه ای نظامی بود، قلعه سلطان آباد، بعد سلطان آباد عراق و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی با تاسیس ایستگاه راه آهن بنام اراک تغییر کرد

موقعیت جغرافیایی اراک

استان مرکزی با مساحتی معادل ۲۹۰۳۰ کیلومترمربع حدود ۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است. این استان از آب و هوای بیابانی، معتدل و سرد کوهستانی برخوردار است. شهر اراک در ۶۹ درجه و ۴۱ دقیقه طول جغرافیایی شرقی و ۳۶ درجه و ۵ دقیقه عرض جغرافیایی شمالی و در لبه کوهساران زاگرس، بخشی از دشت وسیع فراهان قرار دارد و به تالاب بزرگ میقان متصل است

موقعیت صنعتی اراک

اراک از جمله شهرهای صنعتی کشور است که از لحاظ گوناگونی محصولات صنعتی، نخستین، از لحاظ وجود صنایع مادر، دومین و به‌طور کلی یکی از چهار قطب صنعتی کشور محسوب می‌شود.

این شهر به واسطه وجود صنایع مادر، تولید ۸۰ درصد تجهیزات انرژی کشور، وجود بزرگترین کارخانه تولیدکننده آلومینیوم کشور، بزرگترین ماشین‌سازی کشور، بزرگترین واگن‌سازی و لوکوموتیوسازی خاورمیانه، بزرگترین تولیدکنندهٔ سازه‌های فلزی کشور (شرکت یاسان)، بزرگترین و تنها تولیدکنندهٔ ماشین‌آلات راه‌سازی در خاورمیانه، بزرگترین کمباین‌سازی خاورمیانه، بزرگترین تولیدکنندهٔ بنزین کشور و بزرگترین صنایع معدنی کشور لقب پایتخت صنعتی ایران را به خود اختصاص داده‌است.

استان مرکزی دارای ۳۷ شهرک و ناحیهٔ صنعتی فعال می‌باشد که شهر اراک در این بین دارای صنایع گوناگون انرژی، فلزی، نفت‌وپتروشیمی، شیمیایی، نساجی، ماشین‌آلات، ساختمانی، معدنی، غذایی، چوب و مبلمان است که برخی از این واحدها مانند شرکت آلومینیوم ایران ،هپکو، آونگان، املاح معدنی ایران، آذرآب، گروه نورد آلومینیوم، شرکت آلومرول، ماشین‌سازی اراک، کمباین‌سازی، پتروشیمی اراک و واگن‌پارس از صنایع اساسی کشور به‌شمار می‌روند.

تولیدات صنایع شهر اراک علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، به کشورهای خارجی نیز صادر می‌گردد. به همین علت بخش بزرگی از صادرات کالاهای صنعتی را به خود اختصاص داده‌است.

اراک با دارا بودن موقعیت خاص استراتژیک و شاهراه مواصلاتی کشور با ظرفیت پذیرش برخی صنایع مادر تخصصی و تعدد شهرک های صنعتی که از احداث کارخانجات بزرگ در این شهر به وجود آمده اند، همواره به عنوان یکی از قطب های مورد توجه صنعت کشور محسوب می گردد میزان ذخیره معادن، مرتبه ی توسعه یافتگی صنعتی و سرانه ی صادرات تولید محصولات متنوع، از دیگر شاخص های صنعتی استان مرکزی به شمار می رود

استان مرکزی در تنوع تولید محصولات صنعتی مقام اول و احداث صنایع مادر مقام دوم و درکل صنایع کشور قطب چهارم است ۴۰ درصد صنایع جانبی آلومینیوم کشور در استان مرکزی قرار دارند و قریب ۲٪ جمعیت کشور از طريق اشتغال در صنایع آلومینیوم کشور امرار معاش می نمایند.

معادن استان مرکزی

استان مرکزی به سبب قرارگرفتن در دو منطقه زمین شناسی مهم کشور، شامل منطقه های دگرگونی سنندج سیرجان و ایران مرکزی و به لحاظ شرایط زمین شناسی، خاستگاه مواد معدنی مختلف و متنوعی شامل کانی های دگرگونی، آذرین و رسوبی از قبیل مواد معدنی غیرفلزی، فلزی، مصالح ساختمانی و سنگ های تزئینی است.
این استان با ۳۸۰ معدن و استخراج سالانه ۱۴ میلیون تن ماده معدنی، رتبه هفتم معدنی کشور را بخود اختصاص داده است و تاکنون از ۵۷ نوع ماده معدنی موجود در کشور ۴۲ نوع آن در استان مرکزی شناسایی شده و از حدود ۳۵ نوع ماده معدنی بهره برداری می شود.
تراورتن، سولفات سدیم، سرب، روی، سنگ آهن، سنگ گچ، پوزولان، کائولن ، باریت و خاک های صنعتی از مهمترین ذخایر غنی معدنی قابل بهره برداری در این استان هستند.
بیش از ۴۲ نوع ماده معدنی دراستان مرکزی شناسایی شده و امکانات بالفعل برای استخراج تنگستن، قلع و مولیبدن، طلا، مس، آندالوزیت، مرمریت های سیاه، گرانیت، کانیهای قیمتی و زینتی شامل فیروزه، کریزوکولا، جاسیر، آزوریت و مالاکیت، عقیق، بلور کوارتز، ارپیمان (سولفور آرسنیک) ، بنتونیت و کلسیت در منطقه وجود دارد.
برخی مواد استخراج شده در معادن استان مرکزی در واحدها و کارخانه های گچ ، آهک ، سیمان سفید، رنگ ، پوکه، کاشی، لاستیک و شیشه سازی مورد استفاده قرار می گیرد.
استان مرکزی دارای ۱۶ واحد تولید پودرهای معدنی میکرونیزه و سوپرمیکرونیزه است و از این نظر مقام نخست را درکشور دارد، ضمن اینکه وجود چهار واحد فرآوری موادفلزی – فلوتاسیون سرب و روی و آلومینیوم سازی در استان مرکزی قابل توجه است.

این استان با داشتن ۸۳ معدن سنگ تراورتن ، در حال حاضر ۶۰ درصد سنگ تراورتن کشور را تولید می کند.

معادن سنگ استان مرکزی بخصوص شهرستان محلات به عنوان قطب سنگ تراورتن، شهرت جهانی دارد. استان مرکزی رتبه نخست را در تولید سنگ تراورتن با استخراج ۶۰ درصد و سولفات سدیم با استخراج ۷۰ درصد در کشور داراست.

استان مرکزی از لحاظ تعداد معادن در رتبه هشتم کشور و از حیث تولید و استخراج مواد معدنی و ایجاد اشتغال رتبه یازدهم و از نظر ذخیره مواد معدنی رتبه چهاردهم کشور را بخود اختصاص داده است.